ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
17
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
أنام نموده و سياحت كاملى كه كرده و معلوماتى از آن بدست آورده ؛ مشرب تصوف و عرفان و طريقهء نعمتاللهيهء نور عليشاهى را رونقى بسزا بخشيده ، و خود پيشوا و مرشد جماعتى از معاريف اين فرقه گرديده ، و در بين اين طائفه شهرتى وافر بهم رسانيده ، و او داراى أخلاق حميده و أحوال پسنديده بوده . در « طرائق الحقائق 3 : 127 » شرحى در آداب و أخلاق وى نوشته ، بخلاصهء اينكه : در مأكول و مشروب بأقل ما يقنع قناعت و با وجود فقر و فاقت ، نهايت سخاوت و مناعت را داشته . غالبا روبروى قبله نشستى ، و در به روى مساكين و فقراء نبستى . سحرها قبل از طلوع فجر بيدار و تا گاه ظهور خورشيد بأوراد و أذكار در كار بودى . شهور رجب و شعبان و رمضان را همهساله صائم و با تقليل طعام و ذكر دائم بسر مىآورد ، و در أحوال مريدين و مخلصين در عين قدرت تصرفات غريب مىكرد . انتهى . شرح احوالش را خود در دو كتاب مذكور بتفصيل هرچه تمامتر نوشته ، و بعد از آن بنقل و اختصار از آنها و اضافات ديگر ، در چندين كتاب ؛ مثل « مجمع الفصحا 2 : 83 » و « رياض العارفين » و « فارسنامهء ناصرى 2 : 144 » و « طرائق الحقائق 3 : 124 » كه نسبة مفصل و جامعتر است ، و « شمس التواريخ : 55 » و غيره . نوشتهاند . و آنچه از همهء آنها برمىآيد اينكه : وى در پانزدهم ماه شعبان المعظم اين سال مطابق ( . . . ) أسد ماه برجى متولد شده ، و در پنجسالگى بهمراه پدر خود و ساير متعلقين بعتبات عاليات آمده ، و در كربلا مجاور شدند ، و وى مدت دوازده سال در آن سرزمين در نزد پدر خود و بعضى از علماء ديگر به تحصيل علوم رسميه پرداخت و فيض صحبت جماعتى از علماء و عرفاء را دريافت ، مانند : آقا محمد باقر بهبهانى ، و سيد بحر العلوم ، و ملا عبد الصمد همدانى ، و ميرزا محمد مهدى شهرستانى ، و شيخ جعفر نجفى ، و آقا سيد على كربلائى ، و شيخ موسى بحرينى ، و حاج ميرزا محمد أخبارى ، و سيد معصوم عليشاه دكنى ، و نور عليشاه و حسينعلى شاه اصفهانيان ، و رضا عليشاه هراتى ، و رونق عليشاه بمى كرمانى ، و غيرهم . و از تأثير نفس اين بزرگواران قائد توفيق گريبانگيرش شده و جذبهاى از حق او را ربود كه لجذبة من جذبات الحق يوازى عمل الثقلين . و من عند اللّه ملهم به اين شد كه وراء علوم ظاهرى علومى باطنى نيز هست كه بايد آن را تحصيل كرد و خود نوشته كه از